Het huis leeg en veel vrienden

Na de uitvaart zijn we begonnen met Ben’s huis leeg te halen. Hij had gelukkig al héél veel weggegeven en opgeruimd. Edwin en Helma moesten ook nog verhuizen naar hun nieuwe huis, waar, nadat we al hun spullen hadden overgebracht, gelukkig nog een enorme berg ruimte over was waar we alle spullen op konden slaan uit Ben's huis.

een deel van de tuin met rechts Ben's favoriete zitplekje

Voor de jongens was hier natuurlijk weinig aan en ze hadden zich al anderhalve week bijzonder goed en lief moeten vermaken met computer en origami in opa’s huis. Ze waren dan ook erg blij dat ze eerst wat hadden afgesproken met vriendjes in Heeswijk en daarna in Wageningen. Deze logeerpartij viel net samen met het Kinderdorp in Bennekom. Op deze enorme huttenbouwplaats was zowat de halve V.d. Brinkschool aanwezig, helemaal top dus! Na drie dagen bouwen was de hut wel vijf verdiepingen hoog, een zesde verdieping werd helaas niet toegestaan door de leiding.

Wij vonden het ook heerlijk om iedereen weer te zien en hebben erg gezellige uurtjes doorgebracht met onze familie en heel veel vrienden. Het was wel wat vreemd om Jenny en Jan-Willem zo snel weer te zien nadat ze drie weken daarvoor nog bij ons in Singapore waren. De foto’s van hun vakantie waren prachtig! Gezien de korte tijd die we hadden lukte het niet om alle mensen die we graag hadden gezien, ook echt te bezoeken.

Lekker nog in pyama een spelletje doen met Auke en Roel

Onze vrienden Eef en Saskia waren kort na ons vertrek naar Singapore naar Engeland verhuisd en kwamen in hetzelfde bizarre scenario als wij terecht. De kanker bij Eef’s moeder had zich toch, ondanks zware kuren en operatie, verspreid, zodat zij uiteindelijk begin augustus is gestorven. Helaas konden we niet naar haar uitvaart, die plaatsvond op de dag dat wij weer in Singapore aankwamen. Het was wel heel fijn om hen nog even te kunnen zien en spreken net voordat we vertrokken.

Met vijf grote koffers, vol met lekkere kazen van Mike (zo verkopen ze ze hier toch niet), verboden pakjes kauwgom, de senseo en foto’s en schilderijen uit Ben’s huis, kwamen we hier weer aan. We missen Ben natuurlijk en vaak onverwachts, zoals onze ‘skype-momenten’ en leuke dingen die je graag even wil vertellen. We hebben echter ook zin en energie om ons Singapore-avontuur nu echt te laten beginnen.

Zoveel lieve mensen

Via skype hadden we al gehoord hoeveel mensen Ben hadden geholpen de laatste maanden. Variërend van elke dag zijn ontbijt komen brengen, de ochtendkoffie, er wekenlang dag en nacht zijn, taxirijden naar het ziekenhuis, eten komen brengen tot allerlei dingen voor hem doen die hij graag nog wilde. Nu we in Heeswijk waren waren we echt overdonderd door zoveel lieve mensen, die ons ook na zijn overlijden op alle mogelijke manieren hielpen.

Ben, hier met de kookclub, stond ook altijd voor iedereen klaar

En er was veel te doen. Ben had hele duidelijke ideeën over zijn uitvaart; hij wilde het helemaal in de stijl van zijn leven: op zijn eigen manier. En dat betekende niet in een kerk of een gewoon zaaltje! Ben had daarom zijn goede vriend Cor van de Rijt gevraagd of de uitvaartbijeenkomst bij hem in de beeldentuin gehouden mocht worden. Cor heeft een enorme en prachtige beeldentuin met een grote blokhut, waarin ook workshops gegeven werden. Doordat de lijst van mensen die werden uitgenodigd al snel van 50 naar ruim 200 steeg, was meteen duidelijk dat zo’n grote groep niet in de blokhut zou passen. Met een tent eraan werd het uiteindelijk groot genoeg en prachtig in de juiste sfeer.

De hele uitvaart hebben we nog besproken in Singapore

De bijeenkomst zelf verliep helemaal zoals Ben het gewild zou hebben. Met muziek die hij zelf had uitgezocht, de kinderen en kleinkinderen die zijn kist droegen, mooie woorden van familie en vrienden en prachtige foto’s van zijn leven, dat hij zoals hijzelf zei een 9 gaf. Het laatste woord in de bijeenkomst was ook voor Ben, via een geluidsopname die we in Singapore al hadden opgenomen.  Maar ja, hoe mooi het afscheid ook was, het blijft wel een definitief afscheid en is uiteindelijk toch gewoon heel verdrietig.

Prachtige foto van Ben, gemaakt door Marjet afgelopen juni

Terug naar Nederland – afscheid Ben

We hadden al gepland om naar Nederland te komen om Ben’s verjaardag (1 augustus) met hem te kunnen vieren. Toen hij eind juni zijn arm brak en dus veel afhankelijker werd, vreesden we al dat hij dat niet meer zou halen. Half juli ging het snel slechter, zodat Ardy 15 juli terugvloog. De vlucht voor mij en de jongens hadden we al geboekt voor 19 juli en we hadden besloten dat het ook fijn was als Ardy een tijdje alleen bij Ben kon zijn, zonder de kinderen. Hij kon zo ook Ben helpen verzorgen wat in de afgelopen drie maanden echt geweldig was gedaan door een grote groep van familie en vrienden.

Toen wij woensdagochtend arriveerden was Ben enorm opgelucht dat we er allemaal waren; hij was op het laatst erg bang dat hij zou overlijden net voordat we er waren. De sfeer was meteen erg ontspannen en Ben liet meteen merken dat hij nog steeds even eigenwijs was als altijd. Toen de jongens zeiden dat ze wel weer zin hadden in echte Nederlandse friet en frikandellen speciaal, moest Edwin meteen de frituurpan voor hen aan gaan zetten van Ben (en dat om 7 uur ’s ochtends…). Woensdagmiddag wilde Ben nog graag 1 ding doen: naar Edwin’s huis gaan kijken, dat net opgeleverd was. Ondanks dat wij allemaal dachten dat dit veel te zwaar voor hem zou zijn ging hij natuurlijk toch, met een emmertje voor het overgeven bij de hand, in de open sportauto van Ton…. En het ging natuurlijk, alhoewel Ben toegaf dat de reis naar Singapore veel gemakkelijker was verlopen.

zo ziek, maar toch nog Edwin's en Helma's huis willen openen

Na deze laatste reis besloot Ben meteen dat het genoeg voor hem was en dat hij zó niet meer verder wilde leven. Donderdag hebben we nog een fijne dag met hem doorgebracht waarna vrijdag Ben’s eigen huisartsen hem via een infuus eerst een slaapmiddel en na een kwartier het laatste spuitje hebben gegeven. Zijn dood ging op een manier die je iedereen zou gunnen. Hij was erg ontspannen en blij en kon zelfs van de kleinkinderen goed afscheid nemen. Ook het zetten van de uiteindelijke spuitjes ging in een hele mooie sfeer, zoals Ben zelf zei: “wat kun je je nog meer wensen bij je afscheid, een huis vol liefde en mijn lievelingsmuziek op de achtergrond”.

Daar heb je Flipper

Het hoogtepunt van ons weekje Bali was een dolfijnexcursie. ’s Morgens in alle vroegte (6 uur!!) lag er een bootje voor ons klaar op het strand achter ons huis. Terwijl de zon net opging voeren we met ons bootje over een spiegelgladde zee. Na veel turen (is dat nou een dolfijnenvin of een golfje?) zagen we dan toch echt een dolfijn; eerst een rugvin, dan even niks en vervolgens met een mooie sprong de hele dolfijn. Waar we dachten eerst helemaal alleen te zijn met ons bootje bleken er nu toch wel meer mensen op hetzelfde idee te zijn gekomen; opeens waren er wel 20 bootjes met turende toeristen.

De zon ging net op achter ons bootje

De familie Flipper in actie

De dolfijnen trokken zich gelukkig weinig aan van alle drukte en lieten zich goed zien, sommigen zwommen rond in een groep met tientallen dolfijnen, een prachtig gezicht. Foto’s maken viel natuurlijk niet mee, het was erg lastig te bepalen wanneer ze waar op zullen duiken. Maar van de 100 foto’s blijken er toch wel een paar geslaagde tussen te zitten. Van één dolfijn hebben we jammer genoeg geen foto’s, deze maakte echt dubbele salto’s tot twee keer toe! Pim vroeg zich daarop verbaasd af of deze uit het Dolfinarium kwam, want waar had hij anders deze truckjes geleerd?!

Villa Hi-ku-mé en omgeving

Het huis dat we gehuurd hadden in Lovina (villahikume.nl) was in het echt nog mooier dan op de foto’s op de website en compleet met een hele staf. June zorgde voor het eten en hield alles schoon, Putu onderhield de tuin en het zwembad en Gade was onze nachtwaker, die tevens met gebeden en wierookoffers de goden en geesten gunstig gezind hield.

villa vanuit de achtertuin

villa vanaf de zee, met 'relaxhuisje' rechts

Het zwembad was erg geschikt om kunstjes in te doen

... maar ook om lekker niks te doen

Bali is helemaal doordrenkt van het geloof; elk huis heeft een eigen tempel(tje), die meestal beter onderhouden is dan het huis. Minimaal eens per dag wordt er een offer van bloemen en wierook bij de tempel gelegd en bijna elke week is er wel een feestdag, waarbij dit wat grootser wordt aangepakt. Op woensdag was zo’n ceremoniedag en was het personeel dus vrij. Langs alle wegen stonden bogen, gemaakt van meterslange bamboestokken (uiteraard vervoerd per brommer), met versieringen eraan. De hele dag door werden er offers gebracht in alle tempels met bloemen, wierook en eten (rijst en koekjes), waarbij de mensen in prachtige traditionele kleding rondliepen.

zwaar beladen met offers

wierook en offers

Op maandag hebben we met Jimmy een toer gemaakt, waarbij hij ons ‘the real Bali’ beloofde: een mooi Boeddhistisch klooster met op de binnenplaats een mini-Burubodur, warmwaterbronnen, rijstvelden, koffieplantages en een waterval, waar we de enigen waren. Daan en Pim waren zo enthousiast over de rijstvelden dat ze wat rijpe rijst hebben meegenomen en daar in hun tuintje een eigen rijstveld mee willen beginnen. Ze verwachten er een grote oogst vanaf te halen en er erg rijk van te worden; we zijn benieuwd!

lekker warm in het 'heilige' bronwater

expeditie naar de waterval



de mini-Borubudur



Pim krijgt les van Jimmy op de gamalan

prachtige rijstvelden

Dinsdag zijn we naar het eiland Menjangan geweest, een klein eilandje dat alleen door herten bewoond wordt, waar een schitterend koraalrif voor ligt. Snorkelend hebben we koraal in alle kleuren van de regenboog gezien, zeesterren, en zelfs een morene (gelukkig op enige afstand). Ook het tochtje op de boot met een heerlijk zeewindje was helemaal niet verkeerd. We merken alleen al wel dat we al behoorlijk gewend zijn aan de Singaporese temperaturen; onder de 25 graden vinden we het nu echt koud…. dat wordt nog wat in Nederland!

Kunst in Ubud

We hadden eerst een nachtje geboekt in een hotel in Ubud, waar ze prachtige kunst verkopen. Ons huis in Singapore is nog erg kaal, omdat we geen schilderijen hebben meegenomen. We hadden dus een goed excuus om in te slaan. De jongens vonden het natuurlijk niet het beste idee om winkel in en uit te lopen, dus na een uitgebreide rondgang en een lekkere lunch, hadden we vier kleine schilderijtjes gekocht en besloten we de laatste dag terug te gaan om een groot schilderij te kopen. Toen hebben we twee grote schilderijen en nog een paar kleintjes gekocht. Onderhandelen waar de jongens bij zijn, viel niet mee; ze vonden het zielig als ik wilde afdingen. Eén schilderij, dat we de eerste dag al hadden gezien, wilden ze volgens mij nu duurder verkopen. Toen ik zei dat de vrouw die ons de vorige keer had geholpen echt maar 1 miljoen roepiah had gezegd, zei notabene Daan: “Nee hoor, volgens mij zei ze 3 miljoen roepiah.” Dit verzwakte mijn onderhandelingspositie natuurlijk behoorlijk, waardoor we toch maar 750.000 roepiah (zo’n 50 euro) uiteindelijk betaalden. De volgende keer ga ik toch maar alleen!

Charmant gekleed voor de Monkeytempel in Ubud

Om 15 uur ’s middags stond Jimmy, de chauffeur van de villa die we gehuurd hadden bij ons hotel en reden we in een goede 2 uur van zuid- naar noord-Bali. Bali is veel voller en drukker dan we vantevoren hadden verwacht. Echt iedereen heeft minimaal 1 brommer of scooter, waarmee ze van links naar rechts schieten. Ook kunnen er veel meer mensen en andere dingen op een brommer, dan je voor mogelijk houdt; we hebben 1 brommer gezien met zeven mensen erop, maar heel normaal was een vader met moeder en 2 kleine kinderen, waarvan er 1 vaak voorop stond of half op schoot zat. Ook blijken brommers uitermate geschikt om complete winkeltjes op te vervoeren of een varken in een soort ijzerdraad gewikkeld; heel bijzonder!

met de hele familie op weg naar de tempel

There is no business like businessclass…

We hadden eigenlijk gepland om met Ben samen een week rond te gaan reizen op Java en daarna nog een week strandvakantie te houden op Bali. De week Java hadden we nog niet definitief geboekt, dus hebben we gecancelled toen bleek dat Ben niet mee kon. Op Bali hadden we al wel een villa gehuurd, dus dat hebben we maar door laten gaan. Ben brak echter enkele dagen voor ons vertrek zijn arm, zodat we meerdere malen op het punt hebben gestaan de eerste vlucht naar Nederland te boeken, die we konden vinden. Gelukkig had Ben ontzettend veel lieve mensen om zich heen, die nu 24 uur per dag bij hem waren. Ook was de pijn inmiddels beter onder controle en genoot hij nog steeds van elke dag die hij meemaakte, zodat we toch hebben besloten naar Bali te gaan.

Wij hadden het prima naar onze zin!

En Pim was helemaal 'cool' met zijn pilotenbril...

Bali ligt maar op 2 uur vliegen van Singapore. De goedkoopste vlucht die we konden vinden was (raar maar waar) van ‘onze’ KLM,  die op Bali vliegen vanuit Amsterdam met een tussenstop in Singapore. Het vliegtuig zat dus vol met uiterst vermoeide mensen, die al 12 uur vliegen achter de rug hadden. De economyclass zat helemaal vol en we hadden, door onze zorgen om Ben, natuurlijk niet online ingecheckt, zodat we wat verspreid in het vliegtuig leken te zitten. Bij de laatste incheck wilden we daarom vragen of er iemand van plaats kon wisselen, maar bleek de stewardess onze plaatsen al omgezet te hebben naar businessclass, die leeggelopen was in Singapore. Dat was natuurlijk helemaal top! Daan en Pim vonden het helemaal geweldig, maar probeerden toch ook vooral koelbloedig over te komen, alsof dit voor hen de normaalste zaak van de wereld was… Alle knopjes en standen van de stoelen uitproberen bleek toch te verleidelijk te zijn en we vonden het allevier jammer dat we er al zo snel waren.